Ի՞նչ ենք հասկանում լրման վարդապետություն ասելով: Աստվածաշնչից գիտենք, որ Հիսուս Քրիստոս բազմիցս թե՛ ուղղակիորեն և թե՛ անուղղակիորեն իրեն նույնացրել է մարգարեների հիշատակած Մեսիայի հետ՝ միաժամանակ շեշտելով երկրի վրա օրենքը լրացնելու իր առաքելություն: Մատթեոսի Ավետարանում առկա Լեռան քարոզում ներկայացվում է օրենքի լրացման մի յուրօրինակ կառուցվածք. Հիսուս անդրադառնում է օրենքի մեջ գրված բոլոր հիմնական պատվիրաններին: Աստվածաշնչյան այս դրվագը ներկայացնում է լրման վարդապետությունը. առաջին` Հին Ուխտի լրացումը, բարեփոխումը Հիսուս Քրիստոսի կողմից և երկրորդ`
մարգարեությունների լրումը: Այս իմաստով Եբրայեցիների թղթի բովանդակությունն ու կառուցվածքը լավագույնս համապատասխանում է թե´ օրենքի լրման, թե´ մարգարեությունների կատարման նշանակությանը:
Լրման վարդապետությունն իր ունեցած հիմնական նշանակություններով սերտորեն առնչվում է նաև Հին և Նոր Կտակարանների փոխհարաբերությանը: Խոսքը Հինկտակարանյան մարգարեությունների Նոր Կտակարանում իրականացման, լրման, մասին է: Լրման վարդապետության հաջորդ կարևոր և առանձնահատուկ կողմը Մեսիայի (Փրկչի, Օծյալի, Աստծո մարմնացած Որդու) կերպարն է: Կարելի է նշել, որ Մեսիայի գաղափարը լրման վարդապետության անձնավորումն է, այլ խոսքով` Մեսիան` իբրև որոշակի անձ, հստակեցնում է լրման վարդապետության համար չափազանց կարևոր Հին և Նոր Կտակարանների փոխհարաբերությունը: Մեսիայի գաղափարը հրեաների մեջ առաջացել է Եսայի մարգարեի ժամանակներից (Ք. ա. Թ-Ը դդ.), և նրա հետագա զարգացումը ծնունդ է տվել վախճանաբանական, խորհրդապաշտական և կրոնական շարժումների: Լրման վարդապետությունը ճիշտ հասկանալու համար անհրաժեշտ է անդրադառնալ եսիայի անձին: Ք. ա. Թ-Ը դարերից առաջ է գալիս Օծյալ թագավորի գաղափարը: Հրեական պատկերացումների մեջ այն Տիրոջ կողմից ընտրված և օծված մեկն էր, որի թագավորությունը տարածվելու էր աշխարհի բոլոր ժողովուրդների վրա: Սակայն, հետագայում այս գաղափարն աստիճանաբար ենթարկվել է փոփոխությունների: Մեսիայի կերպարը Իսրայելի թագավոր լինելու հատկությունից աստիճանաբար ձեռք է բերում տիեզերական թագավորի հատկություն (Եսայի Բ-Դ գլուխներ): Փոքր մարգարեների երկերում արդեն Մեսիան դառնում է հոգևոր օրենքի փոխանցողը:
Եբրայական ընկալման մեջ Մեսիան ունի մի քանի առանձնահատկություն` հոգևոր-օրենսդրական, պետական-թագավորական և միայն թագավորական: Քրիստոսի գալստյամբ Մեսիայի կերպարն իր լրումին է հասնում Հիսուսի` Աստծո Որդու անձի մեջ: Հրեաների պատկերացրած երեք ընկալումներից Քրիստոս միայն հոգևոր օրենսդրություն է հաստատում` իրեն հռչակելով երկրի վրա Աստծո արքայության հիմնադիր: Գործք Առաքելոցի առաջին գլուխներում մեջբերվում են մի քանի հինկտակարանյան մարգարեություններ, որտեղ Դավիթ սաղմոսերգուն վկայում է Քրիստոսի աստվածության մասին. «Նախապես Տիրոջը ամեն ժամ տեսնում էի իմ առաջ, որովհետև նա իմ աջում է, որպեսզի չսասանվեմ» (Գործք Բ 25): Մեկ այլ օրինակ է Պետրոս առաքյալի առաջին ընդհանրական նամակի Ա 12-րդ
համարը, որտեղ ակնարկում է հուդայականության մահվան մասին. «Աստված նրանց (հրեաներին) հայտնեց նաև, որ ոչ թե իրենց համար, այլ մեզ համար էին տրված այդ պատգամները, որոնք այժմ պատմվեցին ձեզ նրանց միջոցով և ավետարանվեցին Սուրբ Հոգով, որն ուղարկվեց երկնքից. մի բան, որ կցանկանային հրեշտակները գոնե աղոտ կերպով տեսնել»: Նորկտակարանյան այս մոտեցումներն իրենց ավանդական արտահայտումը գտան նաև Բ և Գ դարերի տարբեր գրվածքներում: Սակայն, միայն Ի դարում «Լրման վարդապետությունը» ձեռք բերեց անհրաժեշտ տեսական-գիտական հիմնավորում: Այն հատկապես կարևոր էր հասկանալու համար հինկտակարանյան ուսումնասիրությունների նշանակությունը քրիստոնեական եկեղեցու համար:
Լրման վարդապետության միջոցով է, որ համայնքի ներսում ձևավորվում է հինկտակարանյան մարգարեական վկայությունների հանդեպ վերաբերմունքը: «Լրման վարդապետության» շնորհիվ է, որ քրիստոնեական համայնքներն ու եկեղեցիները կարողանում են սահմանել Հին Կտակարանի և հինկտակարանյան գրականության տեղն ու դերը Եկեղեցու կյանքում:
Պատրաստեց Արամայիս ուրկ. Սողբաթյանը
Մեջբերումը՝ Գևորգյան Հոգևոր Ճեմարանի երկշաբաթաթերթի 4-րդ համարից
