Հրեշտակներն արարվել են աշխարհի ստեղծման ամենասկզբում: Նրանք Աստծո հավատարիմ սպասավորներն են եւ գտնվում են Նրա մշտնջենական ծառայության մեջ՝ անդադար վայելելով Նրանից ճառագող շնորհն ու երանությունը:
Հրեշտակներ էին նաեւ սատանան ու դեւերը, որոնք չփառավորեցին Աստծուն, գերադասեցին իրենց կամքն ու փառքը եւ գահավիժեցին երկնքից: Նրանք Աստծո ստեղծած անհամար հրեշտակների փոքր մասն էին: Մյուսները, ընտրելով առ Աստված հնազանդությունը, հավիտենապես հաստատվեցին բարու մեջ: Նրանք, ի տարբերություն սատանայի ու դեւերի, անդադար փառաբանում եւ ծառայում են Աստծուն՝ սպասավորելով մարդկանց եւ ամեն կերպ նպաստելով մեր փրկությանը:
Հրեշտակների թիվն անհամար է, սակայն գոյություն ունի որոշակի դասակարգում, որի մասին հայտնությամբ գրել է ս. Դիոնեսիոս Արեոպագացին:
Ըստ այդ դասակարգման՝ հրեշտակները կամ երկնային զորությունները բաժանվում են 9 դասի, որոնք միմյանցից տարբերվում են իրենց դիրքով եւ նշանակությամբ. դրանք են՝ աթոռք, քերովբեներ, սերովբեներ, տերություններ, զորություններ, իշխանություններ, պետություններ, հրեշտակապետներ, հրեշտակներ:
Առաջին երեքը ամենամերձն են Աստծուն եւ անմիջականորեն լցվում են Նրանից ճառագող շնորհներով:
Հաջորդ երեքը միջին դիրք են գրավում. նրանք իրենց շնորհի լույսը ստանում են առաջին դասերի միջոցով եւ այն հաղորդում ստորիններին:
Իսկ վերջին երեքը առավել մերձ են մեզ. վերեւի դասերից ստանալով շնորհ եւ զորություն՝ փոխանցում են մեզ եւ սպասավորում ողջ մարդկությանը՝ ի վերուստ տրված հրամանների համաձայն: Այս պատճառով մեզ առավել հայտնի են ամենավերջին դասի հրեշտակապետներն ու հրեշտակները:
Հրեշտակապետները հիմնականում ամբողջական ազգերի պահապաններ են, իսկ հրեշտակները՝ անհատ մարդկանց: Յուրաքանչյուր մարդ ունի իր պահապան հրեշտակը, որն անտեսանելիորեն, անդադար հուշում է նրան բարի խորհուրդներ, պատսպարում դեւերի հարձակումներից, հեռու պահում փորձություններից եւ պահպանում աղետներից:
Սուրբ Գրքից իրենց անուններով մեզ հայտնի են մի քանի հրեշտակապետներ, ինչպիսիք են Գաբրիելը,
որը Սուրբ Գրքից հայտնի 7 հրեշտակապետներից մեկն է եւ համարվում է մարդկանց աղոթքները Աստծուն հասցնող հրեշտակը: Նրա անունը եբրայերեն նշանակում է Աստծո զորություն:
Դեռեւս հին ուխտում Գաբրիելը հանդես է գալիս Փրկչի գալստյանն առնչվող խորհուրդները մարգարեներին բացահայտելով եւ մեկնաբանելով նրանց տեսիլքները, ինչպես որ այդ արեց Դանիել մարգարեի եւ Հովհաննես Մկրտչի հոր՝ Զաքարիայի հետ: Այնուհետեւ Գաբրիել հրեշտակապետը դարձավ Քրիստոսի փրկագործության վկան եւ մասնակիցը՝ իր այցելությամբ երկնային ավետիսը բերելով ս. Մարիամ Աստվածածնին: եւ Միքայելը,
որը Սուրբ Գրքից մեզ հայտնի է իբրեւ Իսրայելի ժողովրդի իշխանը, որ մարտնչում էր նրա թշնամիների դեմ: Որպես երկնային զորքերի հրամանատար՝ նա, ինչպես հին ուխտում՝ Իսրայելի, այնպես էլ նորում՝ Քրիստոսի Եկեղեցու հետ, անտեսանելի կերպով մարտնչում է սատանայի դեմ: Ս. Հովհաննես ավետարանչի Հայտնության գրքում նկարագրված է նրա պատերազմը երկնքում եւ հաղթանակը վիշապի՝ սատանայի, եւ նրա չար զորակիցների նկատմամբ:
Միքայել հրեշտակապետին Եկեղեցին պատվում է հնագույն ժամանակներից ի վեր՝ նրա հիշատակը տոնելով Գաբրիել հրեշտակապետի եւ բոլոր հրեշտակների հետ մեկտեղ:
Եկեղեցին անբաժան է հրեշտակներից. նրանք երկնքում սրբերի հետ անդադար աղոթում եւ օժանդակում են մեզ: Ուստի Եկեղեցում հաստատված են նաեւ հրեշտակներին նվիրված տոներ, որոնցում հիշատակվում են նրանց առնչվող իրադարձությունները, եւ հայցվում է նրանց բարեխոսությունը:
Աղբյուր՝ «Սրբազան ժառանգություն» Հայ քրիստոնեական մշակույթի համառոտ հանրագիտարան:
