Սիմէօն մոգը Սամարիայից, հնագոյն աղբիւրների համաձայն բոլոր հերետիկոսութիւնների սկզբնապատճառն է: Արդէն Գործք Առաքելոց Ը. գլխի մէջ յայտնի է նա իբրև մի մարդ, որ շնորհիւ իւր կախարդութիւնների մեծ թուով հետևորդներ է ունեցել հայրենակիցների մէջ, և անուանուել է նոցանից Աստուծոյ մեծ զօրութիւն: Ամենայն հաւանականութեամբ նա մեծ դեր է կատարել: Այդ երևում է հէնց Սամարիացի Յուստինոս փիլիսոփայի վկայութիւնից, որի համաձայն Սամարացիների մեծ մասը Սիմէօն մոգին պաշտել են իբրև բարձրագոյն Աստուծոյ, իսկ նորա ուղեկից Հեղինէին, իբրև Աստուծոյ առաջին (տիեզերաստեղծ) միտք: Ուրիշ խօսքով Սիմէօնը և Հեղինէն մարմնացումն են մի արական և մի իգական աստուածային սկզբունքի, համաձայն ասորական և փիւնիկական առասպելաբանութեանը:
Բ. դարու ընթացքում Սիմէօնեանների վարդապետութիւնը խառնուեց քրիստոնէական գաղափարների հետ և ստացաւ ուրիշ բնաւորութիւն: Այդ մասին տեղեկացնում է մեզ Իրենիոսը: Սիմէօնը բարձրագոյն զօրութիւնն է, այսինքն ամեն բանից վեր` Հայրը, որ իրեն կոչել է տալիս մարդկանցից ամեն տեսակ անուններով: Իսկ Հեղինէն ամեն բանի մայրն է և նրա միջոցով է ստեղծել Սիմէօնը հրեշտակներին ու հրեշտակապետներին. իսկ վերջիններիս միջոցով ամբողջ աշխարհը: Աւելի երկրորդական նշանակութիւն ունին Կերինթոսը, որ աւանդաբար Յովհաննէս առաքեալի հետ մի հանդիպումն պիտի ունեցած լինի Եփեսոսի բաղնիքներից մէկում, և Նիկողայոսը:
Բայց այս հերետիկոսները դեռ ևս միայն գնոստիկականութեան սկիզբն են կազմում և այնքան էլ վտանգաւոր չէին. որովհետև նոցա ուսմունքը միայն տեղական բնաւորութիւն ունէր: Նոքա հանդէս էին եկել դեռ ևս միայն հրէայ քրիստոնեաների մէջ և ապա Ասորիքի և Բաբելոնի Սեմական ազգաբնակութիւնների մէջ: Նշանաւոր և իսկապէս վտանգաւոր դարձաւ գնոստիկականութիւնը այն ժամանակուանից, երբ պրօպագանդայի շնորհիւ շարժումն սկսուեց տարածուել նաև հռովմէական պետութեան քրիստոնէական ամենամեծ համայնքների մէջ: Մանաւանդ որ շատ հեշտ էր գնոստիկեանների համար համոզել քրիստոնեայ տգէտ ամբոխին, որ նոքա միայն այն պատճառով են դիմադրութիւն ցոյց տալիս գնոստիքականութեան, որովհետև դեռ կատարեալ «հոգեւորներ» չեն: Այս շրջանից է սկսուում նաև եկեղեցու կռիւը գնոստիքականութեան դէմ, և հարկ է համարւում արտաքսել գնոստիկեաններին եկեղեցական հաղորդակցութիւնից և նոցա առաջ պատնէշ կառուցանել:
Գնոստիկականութիւնն այն ժամանակ սկսեց շատ վտանգաւոր դառնալ քրիստոնէութեան համար, երբ հելլենական գաղափարները մուտք գործեցին նորա մէջ: Այս հելլէնական գնոստիքականութեան ներկայացուցիչներն են` Կարպոկրատէսը, Սատուրնինոսը և նոցանից ամենանշանաւորները` Բազիլիդէսն ու Վալենտինը:
ԵՐՎԱՆԴ ՎԱՐԴԱՊԵՏ ՏԵՐ-ՄԻՆԱՍՅԱՆՑ
