Մեղքերի խոստովանությունը դեռևս աշխարհի սկզբից սահմանվեց: Որովհետև երբ պատվիրանազանցությունը մուտք գործեց մարդկանց կյանք և ծնվեց մեղքը, նրա հետ միասին ի հայտ եկավ նաև Աստծո մարդասիրությունը` քաղցրությամբ կանչելու մեղքերի խոստովանության` Ադամին ասելով. « Ո՞ւր ես, Ադա՛մ» (Ծննդոց Գ 9): Աստված սա ասաց Ադամի մեղանչելուց հետո: Բայց այս հարցով ուրիշ էլ ի՞նչ էր կամենում ամենատես Բնությունը հայտնել, եթե ոչ որ նրան խոստովանության է հրավիրում, ինչն անտեսելով` Ադամը դատապարտվեց:: Քանզի ամեն տեղ էլ, ամեն ոք, ով խոստովանեց իր մեղքերը, թողություն ստացավ, իսկ ով չխոստովանեց, դատապարտվեց:
Կայենին ու Ղամեքի՛ն նայիր (տե՛ս Ծննդ. Դ) և նրանցի՛ց սովորիր իրողության ճշմարտությունը: Երկուսն էլ նույն մեղքը գործեցին` սպանություն: Եվ Ղամեքի գործած մեղքն ավելի սաստիկ էր ու մեծ, քանի որ կրկնակի էր և իրենից առաջ կատարվածի օրինակն ուներ, իսկ Կայենինը մեկն էր և առանց օրինակի: Ղամեքը, վախենալով Աստծո դատաստանից, որը եղավ Կայենի հանդեպ, ինքն իրեն ավելի մեծ դատապարտության արժանացրեց: Այդ պատճառով էլ խոստովանելով ասաց իր կանանց. «Լսե՛ք իմ խոսքը, ո՛վ կանայք: Ես սպանեցի մի մարդու, որովհետև վիրավորել էր ինձ, և մի երիտասարդի, որովհետև ինձ հարվածել էր: Եթե սպանության համար Կայենից յոթն անգամ վրեժ պահանջվեց, ապա Ղամեքից` յոթանասուն անգամ յոթ» (Ծննդ. Դ 23-24):
Այս ասելով և խոստովանելով իր ծածուկ գործած մեղքը` իրենից հեռացրեց Աստծո բարկությունը: Իսկ Կայենի պարագային այդպես չեղավ. նա խոստովանության կանչվեց և ըմբոստացավ, դրա համար էլ դատապարտվեց. ոչ միայն իր մեղքի համար չզղջալու պատճառով, այլև և մա՛նավանդ` անպատկառության , քանի որ Աստված քաղցրությամբ հարց տվեց նրան, իսկ նա խստությամբ ու անպատկառությամբ պատասխանեց (տես Ծննդ. Դ 9):
Այս պատճառով Աստված ավելի ատեց անպատկառին, քան հանցավորին: Քանի որ երբ հանցավոր Կայենը մենակ էր, Աստված նրան հարց տվեց ու խոստովանության կանչեց` նրա մեղքերին թողություն տալու ու նրան արդարացնելու առիթ փնտրելով: Բայց երբ նա անպատկառ գտնվեց, Աստված նրան պատժեց և նրա զղջումն ու խոստովանությունը չընդունեց:
Տեսնո՞ւմ ես խոստովանության օրինակը, թե ե՛րբ սկսվեց և որքա՛ն զորություն ստացավ արդարացնելու իրեն ընդունող մեղավորին և դատապարտելու նրան, ով ժամանակին սիրով չընդունեց այն: Այդ պատճառով էլ Աստված մարդկանց խոստովանության է հորդորում` ասելու իրենց մեղքերն ու արդարանալու. «Նախ դու խոստովանի՛ր անօրինություններդ, որպեսզի արդարացվես» (Եսայի ԽԳ 26): Խոստովանված մեղքը թեթևանում է, իսկ չխոստովանվածն` է՛լ ավելի ծանրանում:
Այս ամենի մասին Դավիթն էլ է իր սաղմոսների մեջ ասում. «Ես ինքս կպատմեմ իմ մեղքերը, և դու թողություն կտաս իմ մեղքերի ամբողջ ամբարշտությանը» (Սաղմ. ԼԱ 5): Սրանով ցույց է տալիս Աստծո անսահման մարդասիրությունը, որ մեր` լեռների չափ ծանր մեղքերի դիմաց թեթև մի բան է պահանջում` խոսքով խոստովանություն: Քանզի մեր բնության մեջ ի՞նչն է ավելի թեթև, քան խոսքը , որը ոչ ժամանակի կարիք ունի հղացվելու համար, ոչ էլ աշխատանքով է ծնվում, այլ շատ հեշտությամբ մտքից լեզվին է փոխանցվում ու արտաբերվում և սրտի գաղտնի խորհուրդները հայտնապես ներկայացնում, ինչպես որ կամենում է:
Մեզնից այսպիսի թեթև բան է Աստված պահանջում մեղքերի թողություն պարգևելու համար. «Խոստովանի՛ր,- ասում է ,- անօրինություններդ» (Եսայի ԽԳ 26):Եվ դրանից ավելի դժվարին ոչինչ չսահմանեց` սարեր կտրել-անցնել, օտար երկրներ գնալ, ծովի վրայով քայլել կամ երկնքով թռչել, ինչն ի վիճակի չէ կատարելու մեր բնությունը: Քանի որ եթե մեղքերի թողության համար այսպիսի օրենքներ սահմաներ, ապա մենք բոլորս էլ անհույս կկորչեինք:
Սարգիս Շնորհալի վարդապետ (12-րդ դ.)
