Յուրաքանչյուր մարդ, երբ մկրտությամբ ծնունդ է առնում Եկեղեցու սուրբ ավազանից, Սուրբ Մյուռոնի կնիքով դառնում է Աստծո զավակ:
Այս սրբազան խորհրդի միջոցով է, որ մարդ ոչ միայն ազատվում է ադամական անհնազանդության մեղքից, այլ նաեւ ազատվում է անցյալի գործած բոլոր անօրենություններից ու մեղքերից: Այո՛, Աստված այսպիսով մեզ հնարավորություն է տալիս, որպեսզի մեր կյանքը նորից սկսենք՝ որպես Քրիստոսի ժառանգակիցներ եւ Երկնքի արքայության զավակներ:
Եւ եթե մենք հավատարիմ մնանք Ավետարանի ոգուն եւ հաղորդակից լինենք Եկեղեցու սրբազան խորհուրդներին, անշուշտ, պիտի փրկվենք վերահաս պատժից: Սակայն այսօր, ցավալիորեն այլ է պատկերը. շատերը մկրտվում են, սակայն անհաղորդ են մնում Եկեղեցու Սուրբ խորհուրդներին: Հիսուս հայտնի Անառակ որդու առակի միջոցով ցույց է տալիս, որ Աստված, լինելով բարեգութ Հայր, միշտ էլ հայացքը հառած դեպի մեղավոր մարդը` սպասում է նրա դարձին, բայց եւ զգուշացնում է. «Սակայն պիղծ ոգին դուրս է ելնում մարդուց, շրջում է անջրդի վայրերում, հանգիստ է որոնում եւ չի գտնում: Այն ժամանակ ասում է՝ դառնամ իմ տունը, որտեղից դուրս եկա. եւ գալիս է ու այն գտնում դատարկ՝ մաքրված ու կարգի բերված: Այն ժամանակ գնում եւ վերցնում է իր հետ իրենից ավելի չար յոթը այլ ոգիներ եւ մտնում բնակվում է այնտեղ. եւ այդ մարդու վերջը լինում է ավելի վատ, քան առաջ էր» (Մատթ.12; 43-45): Մկրտությամբ մաքրվում ենք ամեն տեսակ աղբ ու կեղտից, մեր միջից վտարվում է անօրենության որդին՝ չարը, սակայն մաքրվելուց հետո պետք է լցվել Աստծո խոսքով, որպեսզի տեղ չմնա չարի համար, որպեսզի չոչնչանանք նրա նենգավոր ներգործուն ուժից: Եկեղեցին է մկրտության ավազանից մինչեւ գերեզման մարդուն առաջնորդողը: Ցավալի է, որ մարդ իր կյանքն ացկացնում է՝ անհաղորդ լինելով սրբություններին, բայց առավել ցավալի է, երբ մեղքերի մեջ կքված մարդուն դեպի գերեզման են առաջնորդում առանց քահանայի, առանց աղոթքի, կարծես Տիրոջ խոսքը լինի. «Թող մեռելները թաղեն իրենց մեռելներին»: Միայն հոգով մեռած մարդուն է հատուկ նման անհարգալից վերաբերմունքը մկրտված ննջեցյալի հանդեպ, որն առավել եւս աղոթքի կարիք ունի: Երանելի սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը հրեշտակի հետ զրույցում, ննջեցյալների կետ կապված հետեւյալ հարցերն է ուղղում. «Գնացող հոգիները մնացողներին հիշո՞ւմ են, թե՞ բոլորովին մոռանում», իսկ Հրեշտակը պատասխանում է. «Անպայման հիշում են: Եվ եթե ապրողները նրանց անունով ողորմություն բաժանեն եւ Սուրբ Պատարագ մատուցեն, ապա ննջեցյալների հոգիներն էլ նրանց համար կաղոթեն, որպեսզի Աստված բարի օրեր պարգեւի ու փրկի զանազան փորձություններից»: Ինչքան փորձանքներ ու փորձություններ ասես չի գալիս մարդկանց որդիների գլխին, սակայն երբեք հետեւություն չեն անում: Ինչու՞, չէ՞ որ մեր կյանքում պատահական ոչինչ չի լինում, եւ ամեն ինչ իր պատճառն ունի: Քանի՞ անգամ ենք աղոթել նընջեցյալների համար, քանի՞ անգամ ենք նրանց անունով ողորմություն արել, դրան հակառակ, մկրտված մարդիկ հուղարկավորվում են առանց եկեղեցու աղոթքների՝ մնալով անթաղ, անկնիք գերեզմանում:
Շատերն են մոտեցել մեզ իրենց ննջեցյալիների հետ կապված հարցադրումներով. ոմանք երազում տեսել են իրենց ննջեցյալ ծնողին տառապանքի մեջ, ոմանք հանդիմանանք են ստացել իրենց ննջեցյալ բարեկամներից, որոնք, մշտապես տխուր ու թաց աչքերով խնդրել են, որպեսզի եկեղեցի գնան եւ աղոթեն իրենց համար, ոմանք…: Այս տեսակի երազները բազմաթիվ եւ բազմաբնույթ են: Երբ մոտենում են, իսկույն հարցնում ենք. մկրտվա՞ծ էր արդյոք, քահանայո՞վ եք հուղարկավորել, եւ պարզվում է, որ հուղարկավորությունը կատարվել է բարբարոսներին հատուկ եղանակով՝ կենդանի մեռելները հուղարկավորել են քրիստոնյա ննջեցյալին, իրենց խոսքով ասած. «իրենց ադաթներով»: Միայն գերեզմանը կնքելուց ու հոգեհանգիստյան կարգ կատարելուց հետո է, որ նրանց երազներում ննջեցյալները այլեւս չեն երեւում: Թե այն աշխարհից ինչ են ուզում մեզ ասել, կարծում եմ արդեն բոլորիս համար պարզ է, սակայն այլ է անկնունք մեռելների պարագան. ննջեցյալներ են մկրտվածները, իսկ մեռելներ՝ անկնունքները, որոնք հոգ չտարան իրենց հոգու փրկության համար, ինչպես Ավետարանն է ասում. «Հարուստը մեռավ եւ թաղվեց, իսկ Ղազարոսը աբրահամի գրկում էր», այստեղ իհարկե խոսքը մեղքերով հարուստ մարդու մասին է, թե ինչ է սպասվում նրանց, նորից դիմենք Սբ. Լուսավորչի՝ հրեշտակին ուղղված հարցադրմանը. «Մարմնից դուրս եկած հոգիները ի՞նչ են ցանկանում»,- ի պատասխան Հրեշտակը ասում է. «Արդարի հոգին ցանկանում է դատաստանի օրը արքայության անբավ փառքը վայելել, իսկ մեղավորի հոգին խորհում է, թե դատաստանի օրը իր վիճակը ի՞նչ պիտի լինի, եւ դժոխքի չարչարանքները մտաբերելով` միշտ լալիս է»: Տգիտության պատճառով ձեր ննջեցյալներին մի՛ թողեք անթաղ, որպեսզի հետո կիսաահաբեկված, զարմացած ու ամոթահար չվազեք եկեղեցի՝ ելք որոնելու փնտրտուքով:
Ըստ Հայ Եկեղեցու ծիսակարգի՝ թաղման կարգը կոչվում է հուղարկավորություն, որ կազմված է երկու բառից` ուղի եւ արկանել, որ նշանակում է ուղեկցել, ճանապարհ դնել: Տիրոջ պատվիրանի համաձայն՝ քահանան ու ժողովուրդը գնում են հանգուցյալին ուղեկցելու դեպի Աստծո արքայություն: Սա նշանակում է, որ մահացածներին արդեն Քրիստոսի Հարության ներքո «մեռել» չեն համարում, այլ` ննջեցյալներ, ովքեր Քրիստոսի երկրորդ գալստյան ժամանակ կլսեն Աստծո Որդու ձայնը եւ դուրս կգան գերեզմաններից (Հովհ. 5; 28-29): Իսկ նրանք, ովքեր այս հավատը չունեն, «մեռել»-ից չեն տարբերվում, որովհետեւ «ողորմելի են, քան բոլոր մարդիկ» (Ա Կորնթ. 15; 18-19):
Եթե քահանան անկնունքին, որը ցոփ ու շվայտ, անզեղջ կյանք է վարել եւ չի մտածել իր հոգու փրկության մասին ու մահացել է, թաղման կարգ կատարի, ապա այս կարգը անօգուտ կհամարվի նրա համար, անգամ նրանց արած մատաղն է անընդունելի, քանզի կարգը քրիստոնեական է, եւ ինչպե՞ս կարող է ոչ քրիստոնյան մասնակից լինել սուրբ խորհուրդներին. անօգուտ է եւ ունայն: Այլ է պարագան մկրտված մարդու համար, ով ննջեցյալ է այլեւս, անկախ նրա վարքից, որպես Աստծո կնիքով դրոշմված անձի՝ Եկեղեցին կատարում է հուղարկավորության կարգը, քանզի մեր Հավատքի Հոր հարցմանը, թե.«Ո՞ր գործն է ամենավատ», հրեշտակը պատասխանել է. «Ամենավատը, եթե մարդ առանց զղջման ու խոստովանության մեռնի, այդպիսին, անտարակույս հավիտենական դժոխք կգնա»:
Երանելու այն հարցին, թե. «Եթե մեկը մեղքերը խոստովանի, բայց առանց ապաշխարելու մեռնի, ի՞նչ կլինի նրա հետ», հրեշտակը պատասխանել է. «Եթե անմնացորդ զղջացել է, Եկեղեցու աղոթքն ու Պատարագը նրա մեղքերը կքավվեն»: Այստեղից հետեւություն, որ մկրտված մարդու համար, ով այլեւս ննջեցյալ է, շատ կարեւոր եւ օգտակար է Եկեղեցու աղոթքը, քահանայով հուղարկաորություն կատարելը, նրա անունով ողորմություն անելը:
Անկնունքները անհաղորդ են Եկեղեցու խորհուրդներին: Կարծում ենք արդեն ժամանակն է, սթափվե՛ք, մկրտվեցե՛ք, ապաշխարեցե՛ք, խոստովանե՛ք ձեր մեղքերը, որպեսզի ազատվեք վերահաս պատժից, որ լինելու է
Տեր Ահարոն քհն. Մելքումյան
