Գաղտնիք չէ, որ մարդու վրա մեծ ազդեցություն են թողնում նրա կարդացած գրքերը: Ֆյոդոր Դոստոևսկու «Դեռահասը» ստեղծագործության հերոսներից մեկը՝ նախկին պալատական Մակար Իվանով Դոլգոռուկին, իր կարդացած գրքի հերոսի քայլերից ազդված (որը գողացել էր իր աղքատ հարևանի միակ ապրուստի միջոցը՝ ձին), գողանում է իր ծառայի կնոջը, և այդ բացատրում է գրքից ազդված լինելու հանգամաքով:
Սակայն, մինչ մարդը կհասնի որոշակի հասունության տարիքի և կսկսի կարդալ խոր փոխաբերական միտք պարունակող գրական ստեղծագործություններ կամ բարոյադաստիարակող փիլիսոփայական տրակտատներ, նա իր առաջին ընթերցանությունները սկսում է հեքիաթներից: Ի դարի նշանավոր հոգեբան Ալֆրեդ Ադլերի կարծիքով՝ մարդու մոտ իր առաջին աշխարհայացքային արխետիպերը սկսում են ձևավորվել դեռևս 3-5 տարեկանում: Իսկ սա այն տարիքն է, երբ մարդը դեռևս ընթերցում կամ լսում է իր մայրիկի պատմած հեքիաթները: Ստացվում է այնպես, որ մարդու վրա ազդեցություն թողած առաջին գրքերը դառնում են հեքիաթները, որոնք, ազդելով ամեն մարդու վրա անհատաբար, հետագայում կերտում են հսկա հասարակություն՝ իր ուրույն մշակույթով, ժողովրդական հավատալիքներով և այլն: Եթե ծանոթանանք մի քանի ազգերի կենցաղին և դրանց հեքիաթներին, ապա մեծ նմանություն կնկատենք երկուսի մեջ էլ: Օրինակ՝ հարստության մասին պատկերացումը շատ ազգերի հեքիաթներում հանդիպում է բացասական լույսի ներքո: Հարուստները միշտ ներկայացվում են որպես անարդար, անմիտ, ծույլ, չար անձնավորություններ, իսկ այն եզակի դեպքերում, որտեղ որ հարստությունը կամ հարուստը ներկայացվում է դրական լույսի ներքո, ապա այդ ստեղծագործության մեջ հերոսի հարստանալը լինում է հեքիաթի ավարտը: Նմանատիպ հեքիաթներ ունեցող ազգերի իրականության մեջ փողը, ինքնըստինքյան, սկսում է ձեռք բերել բացասական իմաստ և որակվում է որպես «ձեռքի կեղտ»: Մինչդեռ հակառակ պատկերն է տիրում սեմիտական և, ի մասնավորի, հրեական իրականության մեջ: Այստեղ՝ ազգային հեքիաթներում, որոնք պահպանված են հրեական մեկնաբանական երկերում՝ Թալմում, Միդրաշում, Միշնայում և այլն, հարստության ձեռք բերումը դառնում է հեքիաթի սկիզբը, այլ ոչ թե ավարտը: Հարստության միշտ արժանանում են արդարներն ու Աստծո սիրելի ծառաները: Ակնառու է, որ նմանատիպ հասարակության մեջ հարստությունը երբեք չի կարող որակվել որպես «ձեռքի կեղտ», այլ ընդհակառակը՝ այն դառնում է Աստծո օրհնություն, քանի որ հարստությունը դիտարկվում է որպես արդարության վարձ, իսկ աղքատությունը՝ որպես մեղքի հետևանք: Հետևաբար, երբ փողին մի հասարակությունը դիտում է որպես Աստծո օրհնություն, այն բարձր արժեք է ստանում և չի կարող ծառայել անիրավության համար, այլ դառնում է բարիքի և բարերարության միջոց: Իսկ դա շատ վառ է արտահայտված ամբողջ Հին Կտակարանում և դրան հարակից հրեական գրականության, ինչպես նաև կենցաղավարության մեջ:
Բեռնար Շոուն երիտասարդների հետ զրույցների ժամանակ միշտ սիրում էր կրկնել. «Ասա՛, երիտասա՛րդ, թե ինչ գիրք ես կարդում դու այսօր, և ես կասեմ քեզ, թե ինչ հասարակության մեջ ես ապրելու վաղը»:
Պատրաստեց՝ Հարություն սրկ. Քեշիշյանը
Գևորգյան Հոգևոր Ճեմարանի երկշաբաթաթերթի 9-րդ համարից
